Duurzaam ondernemen

Duurzaam ondernemen: hoe groen wil je het doen? Bij een duurzame bedrijfsvoering is de verhouding tussen people, planet en profit optimaal. Toekomstbestendig, zo zou je het ook kunnen noemen. Maar hoe kom je van A naar Beter?

Duurzaam ondernemen en maatschappelijk verantwoord ondernemen zijn uitwisselbare termen en bovendien klinken ze nogal vrijblijvend. Alsof duurzaamheid of verantwoordelijkheid een extra optie is die je ook weg kunt laten. Maar de tijd dat we zo vrijblijvend kunnen denken is voorbij. De eindigheid van fossiele grondstoffen, afnemende biodiversiteit en klimaatverandering dwingt ons de andere kant op. Wal keert schip. Of, zoals ‘mr Climate’ Ban Ki-moon het zei: ‘Because there is no planet-B’. Om toekomstbestendig te zijn moet je ook als ondernemer gaan nadenken over je bedrijfsvoering en lange termijn strategie.

Duurzaam en klimaatneutraal

Als een grondstof schaars wordt stijgt daarvan de prijs. Zo ontstaat vanzelf voldoende momentum voor een alternatief. Bij klimaatverandering ligt dat anders, omdat die één op één relatie ontbreekt. Ook al heeft een productieproces een direct en meetbaar gevolg, bijvoorbeeld CO2-uitstoot, voor een millimeter zeespiegelrijzing of een periode van extreme droogte valt geen rekening op de mat. Voor die indirecte, externe kosten draaien we allemaal op, tezamen.

Workshop Duurzaam Ondernemen
Duurzaam ondernemen: hoe groen wil je het doen? Vergroot je kennis in één dagdeel en maak een praktisch stappenplan voor duurzaam ondernemen. Volg de workshop of organiseer deze in-company.

Vandaar dat klimaatverandering geleid heeft tot klimaatbeleid met wetten en regels tot gevolg. Dat uit zich in bijvoorbeeld allerlei milieuheffingen, maar ook regelgeving die de bedrijfsvoering en kostenstructuur direct kan beïnvloeden. Zo worden ondernemers door de Wet Milieubeheer gedwongen tot het nemen van energiebesparende maatregelen. De zware industrie is onderworpen aan het handelssysteem voor emissierechten. De gestegen CO2-prijs werkt door in de totale productieketen en wordt voelbaar voor bedrijf en consument.

CO2-beprijzing wordt als belangrijkste instrument gezien voor het tegengaan van klimaatverandering. De doelstelling voor een klimaatneutrale economie en samenleving in 2050 zal onvermijdelijk leiden tot meer stringente maatregelen. Daarom is duurzaam ondernemen geen vrijblijvende optie meer. Toekomstbestendig ondernemen vereist een duurzame ondernemingsstrategie. Op langere termijn bezien is het: ‘up, or out‘.

Duurzame ontwikkelingsdoelen

Nu gaat duurzaamheid over veel meer dan alleen het tegengaan van klimaatverandering. De Verenigde Naties hebben daarvoor in 2012 de Sustainable Development Goals vastgesteld, de duurzame ontwikkelingsdoelen. Deze zeventien doelen bestrijken thema’s als mensenrechten, economische groei, vrede en veiligheid, en klimaat. Dichter bij huis heeft duurzaamheid ook betrekking op bijvoorbeeld de gezondheid en inzetbaarheid van medewerkers, of de invloed van bedrijfsprocessen op de directe leefomgeving.

De lijst van 17 doelen kun je afvinken en bedenken welke invloed je bedrijf heeft of op welke wijze je bedrijfsvoering kan bijdragen aan het behalen van die doelen. Belangrijk is daarbij de totale productieketen in ogenschouw te nemen. Want ook je toeleveranciers zijn medebepalend voor de vraag hoe duurzaam jouw producten of diensten zijn.

Duurzaam als claim

Als je duurzaam opereert vertel je dat graag aan je klanten. Voor producten of diensten die het predicaat duurzaam verdienen, gaat de afdeling marketing maar wat graag aan de slag. Duurzaam doet het goed en steeds meer consumenten wegen duurzaamheidsaspecten mee in hun aankoopbeslissing. Maar net als bij producten met een gezondheidsclaim: het moet wel kloppen. Je bedrijf alleen een groen imago aanmeten is niet voldoende. Je kunt niet staan voor wat je niet bent; het marketingprobleem van ‘image versus identity’. Je bent pas groen door het echt te doen.

Bedrijven als ASN Bank, Triodos, Fairphone of De Vegetarische Slager hebben van duurzaamheid business gemaakt en maken het groene imago ook waar. Maar bedrijven als Unilever, Nestlé of Proctor & Gamble, die graag duurzaamheidsaspecten van bepaalde producten benadrukken, begeven zich op hellend vlak. Zolang deze bedrijven zich ook nog inlaten met milieuschadelijke plantages voor palmolie of soja of dagelijks bijdragen aan de plastic soup, is dat groene imago flinterdun. Zoiets geldt ook voor de elektrische auto: op groene energie rijd je misschien een stukje duurzaam, de auto als geheel is dat natuurlijk nooit. Niet rijden is al veel duurzamer.

De NS is in dit opzicht een goed voorbeeld. Het bedrijf claimt niet duurzaam te zijn, maar zegt wel daar alles aan te doen. Zo rijden treinen op in Nederland opgewekte windstroom. De trein zelf en het onderhoud daarvan zijn nog verre van duurzaam, maar het rijden ermee is vrijwel klimaatneutraal.

Binnen of buiten de muren

Klimaatneutraal betekent het niet bijdragen aan klimaatverandering. Je kunt het ook CO2-neutraal noemen, waarbij CO2 in dit geval staat voor koolstofdioxide equivalenten, dus alle broeikasgassen. Wat meestal buiten beschouwing blijft is het verschil tussen het gebruik van een product en dat product zelf. Tijdens de productie van materialen wordt op allerlei manieren CO2 uitgestoten; dit worden ook wel schoorsteenemissies genoemd. Ook wordt CO2 in een product zelf opgeslagen dat na gebruik weer vrij kan komen, bijvoorbeeld door afvalverbranding (embedded emissies genoemd). Hergebruik van materialen vermindert het vrijkomen van embedded emissies. Maar ook voor hergebruik zijn weer processen nodig waar mogelijk CO2 vrij komt. Daarnaast is transport een factor, naast assemblage of het gereed maken voor gebruik.

Nemen we een huis, dan zijn CO2 emissies tijdens het gebruik relatief eenvoudig te voorkomen. Simpelweg door de energie die nodig is tijdens het gebruik (verwarmen, koelen, verlichten) uit hernieuwbare bronnen te halen. Wind- of zonne-energie bijvoorbeeld, of biogas of bodemwarmte. Bij bedrijfsprocessen is dat niet anders en zo kun je schoorsteenemissies relatief eenvoudig vermijden.

Veel moeilijker is het om het vrijkomen van embedded emissies te voorkomen. Dat kan alleen door volledig hergebruik van het product en de materialen waaruit het is samengesteld. Bij gebouwen wordt daarover al nagedacht: een nieuw gebouw ziet men als een ‘materialenmagazijn’. Hergebruik of recycling is dus een optie. Maar wil je voorkomen dat recycling in praktijk neerkomt op de-cycling, dan moet je naar circulair. Kunststoffen laten zich goed recyclen, maar niet als verschillende soorten door elkaar gemengd zijn. Het gerecyclede product is weinig waard, denk maar aan bermpaaltjes gemaakt van plastic afval.

In een circulaire economie worden grondstoffen eindeloos hergebruikt, bij voorkeur in hetzelfde product. Als fabrikant kun je daar rekening mee houden in de ontwerpfase en steeds meer leveranciers leveren producten inclusief terugname garantie. Een alternatieve route is de biobased economy, waar zoveel mogelijk materialen en producten gebaseerd zijn op biologisch afbreekbare grondstoffen. Door de combinatie circulair en biobased, komt een klimaatneutrale toekomst met duurzaam ondernemen in beeld.

Bedrijven die nog niet in staat zijn hun emissies naar nul te brengen, kunnen deze ook compenseren. Dan verplaats je het probleem van binnen je bedrijf, naar buiten. De luchtvaart bijvoorbeeld, kan uitstootrechten kopen van bosaanplant, ter compensatie van de eigen uitstoot. Steeds meer bedrijven bieden klanten zo’n compensatiemogelijkheid. Wil je naar de waddeneilanden, dan kan dat CO2-neutraal als je een paar euro bijbetaald op je ticket. Rederij Doeksen compenseert de uitstoot met projecten van FairClimateFund.

Stappenplan Duurzaam Ondernemen

Alle vormen van milieubelasting zullen voor bedrijven de kosten verhogen, dat werd al zichtbaar door de stijgende energierekening voor ondernemers. Duurzaamheidsaspecten zullen belangrijker worden, dat is nu al te zien in de vastgoedsector. Banken koppelen financiering aan duurzaamheid. Ook afnemers worden steeds kritischer en kijken naar hun eigen CO2-footprint. Tenslotte vragen ook medewerkers aandacht voor duurzaamheid. Wil een onderneming toekomstbestendig zijn, dan is een stappenplan nodig om te komen tot een klimaatneutrale bedrijfsvoering voor duurzaam ondernemen.

Meestal gaat zo’n stappenplan van makkelijk naar moeilijk: het laagst hangende fruit eerst. Dat is bijvoorbeeld het energieverbruik. Energiebesparing en het overstappen op duurzame energie is iets waar je vandaag nog mee kunt beginnen. Ook voor transport en logistiek bestaan kansen. Woon-werkverkeer en het wagenpark is een actiepunt. Vervolgens komen de processen aan de beurt en dat is al ingewikkelder. Soms is een investering in energie efficiëntie nodig, maar vaak is dat terug te verdienen.

Wil je het gestructureerd aanpakken? Schakel dan een energieadviseur in en begin met een jaarverslag duurzaam ondernemen. Hierin wordt duidelijk waar je staat en waar je naar toe wilt.

 

 

Energiemanagement: meer energie uit je data

De eSight cloudoplossing voor energiemanagement wordt in het Engels een ‘energy monitoring and targeting package’ genoemd. Aan de term ‘energy M&T’ is zelfs een wikipedia […]

0 comments

Energiemonitoring industrie toont besparingspotentieel

Op basis van energiedata kun je als productiebedrijf verspilling tegengaan en de energie efficiëntie van je processen verhogen. Je kunt de kosten voor energie per […]

0 comments

Heeft jouw kantoor al een energielabel C (of beter)?

Eerder aangekondigde regelgeving is een feit: kantoorgebouwen in Nederland moeten in 2023 over minimaal energielabel C beschikken. Zo niet, dan mag het gebouw niet meer […]

0 comments

Energiebesparing is echt niet vrijblijvend meer: de informatieplicht

Ondernemers zijn volgens de wet milieubeheer verplicht tot het nemen van energiebesparende maatregelen. Omdat de handhaving hierop achterblijft, heeft onze overheid wat nieuws verzonnen: de […]

0 comments

“Door innovatie kunnen we vooruitgang boeken”

Chemische industrie zet in op 95% emissiereductie   De koepel van de chemische industrie VNCI heeft in de persoon van Martijn Broekhof sinds de zomer een […]

0 comments

“De kortste weg naar emissiereductie is energiebesparing”

Terwijl de sectortafel Industrie inhoud probeert te geven aan een industrietransitie, blijven individuele bedrijven op hun handen zitten. Teveel onzekerheden vormen geen basis voor grote […]

0 comments

Energiebesparing als driver voor procesinnovatie

De industrie kan grote stappen zetten op het gebied van energie efficiëntie, zeker als zij de gebaande paden durft te verlaten. Water & Energy Solutions […]

0 comments